تضامین غیرحصری و رفع برچسب عدول از حد مجاز ماده ۶؛ جزئیات بخشنامه جدید ۲۰۰-۴۳۳۳۷-د
راهنمای افزایش حد مجاز فروش سامانه مودیان با تضامین غیرحصری (بخشنامه ۲۰۰/۴۳۳۳۷/د) و ترفند صدور فاکتور اصلاحی بدون تکرار مالیات برای رفع عدول ماده ۶.
یکی از تلخ‌ترین پیام‌های کارپوشه برای خریدار و فروشنده یک عبارت ۴ کلمه‌ای است: «عدول از حد مجاز ماده ۶»! یعنی فروشنده بیشتر از سقف مجازش فاکتور فرستاده و در نتیجه، خریدار نمی‌تواند اعتبار ارزش افزوده آن فاکتور را ببرد؛ تازه خیلی از کسب‌وکارهای نوپا یا باحجم‌بالا هم توان گذاشتن ضمانت‌نامه بانکی یا وثیقه ملکی نداشتند و پشت در اداره کل معطل می‌ماندند. دو ابزار قانونی دقیق برای شکستن این بن‌بست آمده است: یکی بخشنامه ۲۰۰/۴۳۳۳۷/د (مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۱۶) درباره پذیرش تضامین غیرحصری، و دیگری ترفند رسمی اطلاعیه ۳۵ (۲۶۸/۲۰۵۸۹/د) برای صدور فاکتور اصلاحی بدون دو بار حساب شدن مالیات!
جان کلام: هر دو ضابطه گره‌گشا و کاملاً به نفع مودیان است؛ بخشنامه ۲۰۰/۴۳۳۳۷/د لیست تضامین افزایش حد مجاز را از انحصار وثیقه ملکی، ضمانت‌نامه و چک بنفش خارج کرد و اجازه پذیرش تضمین مورد تایید اداره کل را در همان روز داد؛ از سوی دیگر، اطلاعیه ۳۵ راه آزاد کردن اعتبار فاکتورهای عدول‌خورده را با صدور «صورتحساب اصلاحی بدون فروش تکراری» باز گذاشت.
طبق ماده ۶ قانون پایانه‌های فروشگاهی، حد مجاز فروش پایه شما برابر است با ۵ برابر فروش مشمول مالیات پرداختی یا ترتیب‌پرداخت‌شده دوره متناظر سال قبل (و یا برای تازه‌تاسیس‌ها و فاقد سابقه، ۵ برابر معافیت ماده ۱۰۱ ق.م.م). تا پیش از شهریور ۱۴۰۴، بند ۲ بخش (ب) دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۲/۵۱۱ (مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۲۰) دست اداره کل را به چهار تضمین سنتی (سپرده بانکی، ضمانت‌نامه بانکی، وثیقه ملکی و چک صیادی بنفش‌رنگ) بسته بود.
بخشنامه ۲۰۰/۴۳۳۳۷/د مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۱۶ این قفل را باز کرد و صراحتاً اعلام نمود فهرست تضامین مذکور «حصری نیست». هرگاه اداره کل امور مالیاتی احراز کند مودی امکان ارائه آن تضامین چهارگانه استاندارد را ندارد، می‌تواند هر تضمین مورد تأیید اداره کل را بپذیرد و دقیقاً در همان روز حد مجاز فروش مودی را افزایش دهد. متعاقباً در تاریخ ۱۴۰۴/۰۷/۰۷ بخشنامه ۲۱۶/۴۹۲۲۶/د فرم جدید درخواست افزایش حد مجاز برای این دسته از مودیان را ابلاغ کرد تا در واحدهای اجرایی رویه یکپارچه باشد. اگر با چک صیادی ثبتی اقدام می‌کنید، راهنمای افزایش فوری حد مجاز با چک صیادی جزئیات اجرایی آن را کامل توضیح داده است.
یک اشتباه رایج در شرکت‌ها این است: «فروشنده اول فاکتورش عدول خورد، یک ماه بعد رفت حد مجازش را زیاد کرد؛ پس الان خودبه‌خود اعتبار خرید من آزاد می‌شود!» نه! در ساختار لحظه‌ای سامانه (مورد اشاره در اطلاعیه ۳۵ به شماره ۲۶۸/۲۰۵۸۹/د مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۳۰)، کنترل حد مجاز در لحظه ثبت صورتحساب نقدی انجام می‌شود و افزایش بعدی سقف به تنهایی فاکتور قبلی را معتبر نمی‌کند.
راهکار رسمی که اطلاعیه ۳۵ روی میز گذاشته چیست؟ پس از اینکه فروشنده حد مجاز خود را به اندازه کافی افزایش داد، باید نسبت به آن فاکتور اصلی، یک «صورتحساب اصلاحی» با ارجاع به شماره منحصر به فرد مالیاتی فاکتور قبلی صادر کند. نگران مالیات تکراری نباشید؛ اطلاعیه ۳۵ به صراحت تضمین داده است که روی این صورتحساب اصلاحی رفع عدول، هیچ فروش یا مالیات بر ارزش افزوده تکراری برای فروشنده لحاظ نمی‌شود، برچسب عدول برداشته شده و اعتبار مالیاتی در کارپوشه خریدار زنده می‌شود.
| موضوع در اجرای ماده ۶ | محدودیت و باور اشتباه قبلی | حکم رسمی بخشنامه ۲۰۰/۴۳۳۳۷/د و اطلاعیه ۳۵ |
|---|---|---|
| نوع وثایق قابل قبول اداره کل | انحصار به ۴ مورد: سپرده بانکی، ضمانت‌نامه، وثیقه ملکی یا چک صیادی بنفش (۲۰۰/۱۴۰۲/۵۱۱) | فهرست غیرحصری: در صورت احراز عدم امکان ارائه موارد فوق، اداره کل می‌تواند تضمین جایگزین مورد تایید خود را دریافت و همان روز سقف را باز کند |
| اثر افزایش بعدی حد مجاز روی فاکتور قبلی | تصور خودکار شدن اعتبار خرید به محض بالا رفتن سقف در کارپوشه | نیازمند صدور صورتحساب اصلاحی توسط فروشنده پس از افزایش حد مجاز برای رفع برچسب عدول |
| اثر مالیاتی صدور فاکتور اصلاحی رفع عدول | ترس فروشنده از دوبار حساب شدن مبلغ فروش و ارزش افزوده | درج صریح در اطلاعیه ۳۵ مبنی بر عدم لحاظ فروش یا مالیات فروش تکراری برای فروشنده روی فاکتور اصلاحی |
فروشندگان پرفروش یا تازه‌تاسیس فاقد وثیقه ملکی و ضمانت‌نامه بانکی: شرکت‌های بازرگانی، پیمانکاران و کسب‌وکارهای خدماتی که سقف متناظر سال قبلشان کوچک است و می‌توانند با تقاضا طبق فرم جدید ۲۱۶/۴۹۲۲۶/د و تضمین مورد تایید اداره کل همان روز حد را افزایش دهند.
خریداران متضرر از فاکتورهای عدول‌خورده: خریدارانی که به خاطر رد شدن از حد مجاز فروشنده، اعتبار ارزش افزوده‌شان معلق مانده و باید از فروشنده بخواهند پس از بالا بردن حد، فاکتور اصلاحی بفرستد.
⚠️ هشدار اجرایی و مهلت اظهارنامه: بررسی حد مجاز در صورتحساب نقدی لحظه‌ای است و صورتحساب اصلاحی رفع عدول باید حتماً پیش از مهلت واکنش و ذخیره نهایی خلاصه عملکرد همان دوره ارزش افزوده توسط فروشنده ارسال و توسط خریدار تایید شود تا اعتبار آن در دوره جاری بنشیند.
بخش قانونی حد مجاز را در ماده ۶ (حد مجاز فروش)، حکم چک صیادی را در ماده ۱۱ (چک صیادی و تراکنش)، شرط پذیرش اعتبار را در ماده ۳ و فهرست کامل مواد را در دانشنامه جامع مواد ۱ تا ۲۹ بخوانید.
بله. بخشنامه ۲۰۰/۴۳۳۳۷/د مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۱۶ صراحتاً بند ۲ دستورالعمل پیشین را اصلاح کرده و اعلام نموده فهرست تضامین حصری نیست؛ در صورت احراز عدم امکان ارائه آن چهار تضمین و تایید تضمین جایگزین از سوی اداره کل (مطابق فرم بخشنامه ۲۱۶/۴۹۲۲۶/د)، همان روز حد مجاز افزایش می‌یابد.
خیر. طبق اطلاعیه ۳۵ مرکز تنظیم مقررات (۲۶۸/۲۰۵۸۹/د مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۳۰)، روی صورتحساب اصلاحی‌ای که پس از افزایش حد مجاز برای رفع برچسب عدول صادر می‌شود، هیچ فروش یا مالیات فروش تکراری برای فروشنده محاسبه نخواهد شد.
خیر. با توجه به سیستمی و لحظه‌ای بودن کنترل حد مجاز در زمان ثبت صورتحساب نقدی، افزایش حد مجاز به تنهایی عطف به ماسبق نمی‌شود؛ فروشنده حتماً باید صورتحساب اصلاحی ارجاعی به فاکتور قبلی صادر کند.
هر فاکتور عدول‌خورده یعنی نارضایتی خریدار تجاری و قفل شدن مبلغی نقدینگی در قالب اعتبار معلق ارزش افزوده. با مدیریت منظم صورتحساب‌های اصلی و اصلاحی در معرفی کامل امکانات نرم‌افزار واسط سامانه مودیان | یک حسابدار، قبل از بستن دوره‌های فصلی اعتبار تمامی فاکتورها را رصد کنید و ریسک عدول از ماده ۶ را به صفر برسانید.