متن و تحلیل ماده ۲۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان؛ بی‌اعتباری فاکتورها و شرط انحصاری قبول هزینه مالیاتی

اگر فاکتور خرید کالایی خارج از سامانه مودیان صادر شود چه بلایی بر سر هزینه‌های شرکت می‌آید؟ حکم این مسئله مرگبارترین ضربه مالیاتی را به کسب‌وکارهای ناآگاه وارد می‌کند: ماده ۲۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان (به همراه تبصره‌های انقلابی ۳ تا ۷ الحاقی قانون سوداگری مصوب ۱۴۰۴/۰۴/۰۸) صراحتاً مقرر داشته است که اولاً صورتحساب‌های ثبت‌نشده در سامانه مودیان فاقد اعتبار بوده و در هیچ مرجع دادرسی مالیاتی قابل استناد نیست، ثانیاً ذی‌حسابان دولتی حق پذیرش آن‌ها را ندارند و ثالثاً سازمان امور مالیاتی صرفاً و منحصراً هزینه‌های دارای صورتحساب الکترونیکی را به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی می‌پذیرد؛ حکمی که قواعد بازی را در حسابرسی مالیات عملکرد برای همیشه دگرگون کرده است.

جان کلام (خلاصه دوخطی): ماده ۲۵ تیر خلاصی به فاکتورهای سنتی و کاغذی است؛ فاکتورهای خارج از سامانه در هیچ دادگاهی اعتبار ندارند و سازمان مالیاتی «صرفاً» هزینه‌های دارای صورتحساب الکترونیکی را قبول می‌کند؛ با این حال طبق تبصره‌های جدید ۱۴۰۴، هزینه‌های استثنایی نظیر تسعیر ارز، واردات و صنف دست دوم با اعلام در کارپوشه تجاری پذیرفته می‌شوند و در صورت عدم رسیدگی سازمان طبق ماده ۱۵۶ و ۱۵۷، خودبه‌خود تایید می‌گردند.

شناسنامه قانونی ماده ۲۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان

متن رسمی و کامل ماده ۲۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی (با تبصره‌های الحاقی ۱۴۰۴)

در ادامه متن منقح ماده ۲۵ شامل صدر ماده و کلیه تبصره‌های ۱ تا ۷ ارائه گردیده است:

ماده ۲۵- پس از انقضاء مواعد (مهلت‌های) مذکور در ماده (۳) این قانون، صورتحساب‌هایی که در سامانه مؤدیان ثبت نشده باشد، معتبر نبوده و قابل استناد در مراجع دادرسی مالیاتی نخواهد بود.

تبصره ۱- ذی‌حسابان و مدیران مالی دستگاه‌های اجرائی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶/۷/۸ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن مکلفند در پذیرش اسناد هزینه‌ای، مفاد این ماده را رعایت کنند.

تبصره ۲- سازمان مکلف است امکان راستی‌آزمایی صورتحساب‌های موضوع این ماده را برای خزانه‌داری کل، دیوان محاسبات کشور و سایر دستگاه‌های نظارتی حسب مورد فراهم کند.

تبصره ۳- صورتحساب‌های مشمولان تبصره (۱) ماده (۲) این قانون از حکم این ماده مستثنی هستند. (الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸)

تبصره ۴- اشخاص موضوع ماده (۱۲) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/۰۳/۰۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی که حجم معاملات سالانه آن‌ها از مبلغ تعیین‌شده مطابق ماده مذکور کمتر باشد، می‌توانند از معافیت موضوع ماده (۱۴ مکرر) این قانون استفاده کنند و در غیر این صورت مکلف به صدور صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان هستند و مشمول حکم این ماده می‌شوند. (الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸)

تبصره ۵- سازمان موظف است صرفاً هزینه‌های دارای صورتحساب الکترونیکی را به عنوان هزینه‌های قابل قبول مالیاتی موضوع فصل دوم باب چهارم قانون مالیات‌های مستقیم بپذیرد. مودیان می‌توانند مشروط به اعلام هزینه‌های فاقد صورتحساب الکترونیکی به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی از طریق کارپوشه تجاری، نسبت به ثبت اعتراض به مالیات متعلق اقدام نمایند. سازمان موظف است هزینه‌های اعلام‌شده توسط مودی از طریق کارپوشه تجاری را مورد رسیدگی قرار دهد. عدم رسیدگی به موارد فوق بر اساس احکام موضوع مواد (۱۵۶) و (۱۵۷) قانون مالیات‌های مستقیم توسط سازمان به منزله تأیید هزینه‌های اعلام‌شده به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی است. همچنین در صورتی که این موارد از طریق کارپوشه تجاری به تأیید فروشنده برسد، فروشنده تکلیفی برای صدور صورتحساب الکترونیکی ندارد و مشمول جریمه‌های مربوط به عدم صدور صورتحساب الکترونیکی نمی‌شود. (الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸)

تبصره ۶- هزینه‌های مودیانی نظیر عرضه‌کنندگان کالاهای مستعمل که به دلیل ماهیت کسب‌وکار آن‌ها، عمده خرید آن‌ها از اشخاصی است که امکان صدور صورتحساب الکترونیکی ندارند، مشروط به اعلام مودی از طریق کارپوشه تجاری، قابل پذیرش می‌باشد و سازمان موظف است هزینه‌های فوق را مورد رسیدگی مالیاتی قرار دهد. عدم رسیدگی به موارد فوق بر اساس احکام موضوع مواد (۱۵۶) و (۱۵۷) قانون مالیات‌های مستقیم توسط سازمان به منزله تأیید هزینه‌های اعلام‌شده به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی است. فهرست مودیان مذکور حداکثر تا پایان دی‌ماه هر سال برای سال بعد، توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تعیین و اعلام می‌شود. (الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸)

تبصره ۷- هزینه‌هایی که مطابق ماده (۵) این قانون امکان صدور صورتحساب الکترونیکی ندارند از قبیل زیان تسعیر ارز و واردات کالا و خدمات صرفاً با اعلام مودی از طریق کارپوشه تجاری قابل پذیرش هستند. همچنین اشخاص تجاری مکلفند آن بخش از درآمدهای خود از قبیل صادرات و سود تسعیر ارز را که امکان صدور صورتحساب الکترونیکی مطابق ماده (۵) این قانون ندارند، در سامانه مودیان ثبت نمایند؛ عدم ثبت درآمدهای مذکور، مشمول حکم ماده (۹) این قانون می‌شود. (الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸)

کالبدشکافی و تحلیل کاربردی ماده ۲۵ به زبان ساده

ماده ۲۵ و تبصره‌های جدید الحاقی آن ساختار سنتی حسابداری مالیاتی را زیر و رو کرده است. به طور خلاصه، ۴ تحول کلیدی به شرح زیر ایجاد شده است:

۱. انحصار قبول هزینه به صورتحساب الکترونیکی (تبصره ۵)

طبق تبصره ۵، اصل بر این است که سازمان امور مالیاتی صرفاً هزینه‌هایی را که دارای صورتحساب الکترونیکی معتبر در سامانه مودیان باشند به عنوان هزینه قابل قبول موضوع مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیات‌های مستقیم می‌پذیرد. فاکتورهای کاغذی دستی، فاکتورهای رسمی چاپخانه‌ای و اسناد خارج از سامانه به طور خودکار در حسابرسی عملکرد رد می‌شوند.

۲. سازوکار اعتراض و قاعده سکوت به منزله تایید (تبصره‌های ۵ و ۶)

اگر مودی هزینه‌ای داشته باشد که به هر دلیل فاقد صورتحساب الکترونیکی است، می‌تواند آن را از طریق کارپوشه تجاری اعلام و اعتراض ثبت کند. در صورتی که مأموران مالیاتی ظرف مهلت مرور زمان مواد ۱۵۶ و ۱۵۷ ق.م.م (حداکثر ۱ تا ۵ سال) به آن رسیدگی نکنند، عدم رسیدگی سازمان قانوناً به منزله تایید قطعی هزینه‌ها تلقی می‌شود.

۳. تعیین تکلیف اصناف خاص نظیر کالاهای مستعمل و ضایعات (تبصره ۶)

مشاغلی مانند ضایعاتی‌ها، سمساری‌ها و خریداران کالاهای دست دوم که خرید عمده آن‌ها از اشخاص عادی بدون صورتحساب است، با اعلام فهرست سالانه وزارت اقتصاد و ثبت در کارپوشه، هزینه‌هایشان مورد قبول واقع می‌شود.

۴. وضعیت تسعیر ارز، صادرات و واردات (تبصره ۷)

هزینه‌های واردات و زیان تسعیر ارز صرفاً با اعلام مودی در کارپوشه قبول می‌شود؛ از طرف دیگر، صادرکنندگان و دارندگان سود تسعیر ارز مکلفند این درآمدها را در سامانه ثبت کنند وگرنه کتمان درآمد (ماده ۹) تلقی خواهد شد.

هشدار حیاتی برای مدیران مالی: خرید از فروشندگانی که صورتحساب الکترونیکی صادر نمی‌کنند، مساوی با «برگشت ۱۰۰٪ هزینه‌ها در رسیدگی عملکرد» و تحمیل ۲۵٪ مالیات بر درآمد خالص روی آن مبلغ است. قبل از هرگونه پرداخت وجه به تامین‌کنندگان، از ارسال قطعی صورتحساب به کارپوشه خود مطمئن شوید.

نکات کلیدی ماده ۲۵ در پرونده‌های مالیاتی و لوایح دفاعیه

• ۱. استناد به اعتبار قانونی صورتحساب ثبت‌شده: اگر صورتحساب الکترونیکی در کارپوشه مودی ثبت و تایید شده باشد، طبق ماده ۲۵ هیچ ممیز یا هیئتی حق بی‌اعتبار خواندن آن فاکتور را ندارد مگر با اثبات تخلفات ماده ۹.

• ۲. لایحه دفاعیه بر مبنای مرور زمان (تبصره ۵ و ۶): اگر مودی هزینه‌های فاقد فاکتور الکترونیکی را در کارپوشه اعلام کرده و اداره امور مالیاتی ظرف مهلت مقرر مواد ۱۵۶ و ۱۵۷ ق.م.م به آن رسیدگی نکرده باشد، با اتکا به صراحت تبصره ۵ هزینه باید قطعی و پذیرفته تلقی شود.

• ۳. تکلیف خریداران نهایی (تبصره ۳): اسناد هزینه مربوط به اشخاص حقیقی و مصرف‌کنندگان نهایی از شمول انحصار صورتحساب الکترونیکی مستثنی هستند.

قوانین، بخشنامه‌ها و مقالات مرتبط با ماده ۲۵

• متن و تحلیل ماده ۲۴ قانون پایانه‌های فروشگاهی؛ پلمب، تعطیلی کسب‌وکار و مسدودی درگاه بانکی

• متن و تحلیل ماده ۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی؛ فرآیند ثبت معاملات، مهلت ۳۰ روزه و محاسبه ارزش افزوده

• متن و تحلیل ماده ۲۶ قانون پایانه‌های فروشگاهی؛ شرکت‌های معتمد مالیاتی و تعرفه خدمات TSP

سوالات متداول درباره ماده ۲۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی (FAQ)

برای اینکه هزینه‌های میلیاردی خرید کالا و خدمات شرکت شما در حسابرسی مالیاتی رد نشود، صدور و دریافت دقیق صورتحساب‌های الکترونیکی الزامی است. با نرم‌افزار واسط یک حسابدار، کارپوشه خریدهای خود را به‌صورت لحظه‌ای مدیریت و تایید کنید: معرفی کامل امکانات نرم‌افزار واسط سامانه مودیان | یک حسابدار